Tekst:
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie planowanej liberalizacji ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Zgłaszający: Joanna Senyszyn, Robert Obaz, Monika Falej, Robert Kwiatkowski, Magdalena Biejat, Paulina Matysiak, Katarzyna Kotula, Jan Szopiński, Marek Rutka, Krzysztof Śmiszek, Anita Kucharska-Dziedzic
Data wpływu: 29-06-2020
Gdynia, 26.06.2020 r.
Panie Ministrze!
Prezes Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich prof. dr hab. Andrzej Michałowski poinformował mnie o trwających w Pana resorcie pracach nad kolejnymi zmianami w ustawie z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r. poz. 282 i 782). Informacje na temat zmian w obowiązujących przepisach i o przeprowadzonych w związku z tym telekonferencjach z udziałem dyr. Departamentu Ochrony Zabytków MKiDN dr hab. Katarzyny Zalasińskiej pojawiły się również w mediach.
Proponowane zmiany mają doprowadzić do liberalizacji znowelizowanej 1 stycznia 2018 r. ustawy w zakresie art. 109c: „Kto bez pozwolenia albo wbrew warunkom pozwolenia poszukuje ukrytych lub porzuconych zabytków, w tym przy użyciu wszelkiego rodzaju urządzeń elektronicznych i technicznych oraz sprzętu do nurkowania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2” oraz do stworzenia elektronicznej platformy, na której każdy amator poszukiwania skarbów może zgłosić swoje zamiary prowadzenia wykopalisk. Powiadomienie odpowiedniego urzędu konserwatorskiego ma mieć tryb zgłoszenia, a brak odpowiedzi w określonym terminie będzie oznaczać automatyczną zgodę. Taka zmiana byłaby bardzo groźna, jeśli chodzi o ochronę zabytków, a jej pośrednie skutki są trudne do przewidzenia.
W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1799), zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Jak w proponowanych zmianach ustawy rozwiązana zostanie kwestia własności odkrytych zabytków? Kto będzie właścicielem tych przedmiotów?
2. W jaki sposób MKiDN zamierza kontrolować liczbę i jakość wydobywanych zabytków oraz sposób dalszego z nimi postępowania? Chodzi przede wszystkim o kwestie odpowiedniej konserwacji, dokumentacji oraz ewentualnej ekspozycji cennych zabytków.
3. Jakie działania będą podjęte, aby liberalizacja ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, która doprowadzi do masowego wydobywania z ziemi zabytków, nie przyczyniła się do powiększenia skali już istniejącego w naszym kraju nielegalnego handlu zabytkami, a zwłaszcza do ich masowego wywozu za granicę?
4. Prowadzenie poszukiwań i wydobywanie zabytków z ziemi bez należytego nadzoru archeologów lub służb konserwatorskich może doprowadzić do bezpowrotnego zniszczenia stanowisk archeologicznych – zarówno już znanych, jak i tych, o których istnieniu jeszcze nie wiemy. Jakie przepisy i działania będą zabezpieczać ochronę stanowisk archeologicznych?
Joanna Senyszyn
